Rynek rzepaku to obszar dynamiczny, gdzie ceny zmieniają się pod wpływem wielu czynników od globalnych notowań giełdowych po lokalne warunki pogodowe i regulacje. Na początku 2026 roku, jako Blanka Błaszczyk, dokładnie analizuję aktualne ceny w polskich skupach, czynniki wpływające na ich kształtowanie oraz prognozy na nadchodzące miesiące. Te informacje są kluczowe dla każdego rolnika, który chce podjąć świadome decyzje sprzedażowe i maksymalizować zyski ze swoich zbiorów.
- Ceny rzepaku w polskich skupach na początku stycznia 2026 roku oscylują w granicach 1870-2100 zł/t, wykazując stabilizację, ale pod presją podaży.
- Główne czynniki wpływające na cenę to notowania na giełdzie MATIF, globalna podaż i popyt, ceny innych olejów roślinnych oraz kurs euro.
- Parametry jakościowe takie jak wilgotność (norma 9%), zanieczyszczenia (do 2%) i zaolejenie (baza 40%) mają kluczowe znaczenie dla ostatecznej ceny.
- Analitycy prognozują potencjalny wzrost cen w 2026 roku do 2300-2500 zł/t, zależny od niższej produkcji w UE i ograniczeń w dostępności surowca.
- Wysokie globalne zbiory i rosnące zapasy stanowią główne zagrożenie dla gwałtownych podwyżek.
- Nowe regulacje, takie jak norma GAEC 2 czy Pakiet Omnibus III, mogą wpłynąć na opłacalność uprawy w 2026 roku.
Ceny rzepaku w Polsce w styczniu 2026: Gdzie płacą najwięcej?
Na początku stycznia 2026 roku ceny rzepaku w polskich skupach utrzymują się na stabilnym poziomie, choć widoczna jest presja związana z dużą podażą z poprzednich zbiorów. Poniżej przedstawiam przegląd aktualnych stawek netto z wybranych regionów i punktów skupu, które udało mi się zebrać:
| Region / Punkt skupu | Cena netto (zł/t) |
|---|---|
| Wielkopolska | ok. 1960 |
| Kujawsko-pomorskie | ok. 1950 |
| Pomorskie | ok. 1870 |
| Zachodniopomorskie | ok. 1900 |
| Lubelskie (Zamojskie Zakłady Zbożowe) | ok. 1940 |
| Podlaskie (Elewarr Bielsk Podlaski) | ok. 1950 |
Warto zwrócić uwagę, że zakłady tłuszczowe, które są kluczowymi odbiorcami rzepaku, oferują nieco wyższe stawki za rzepak z dostawą w styczniu. Ich ceny wahają się w granicach od 1950 zł/t do 2100 zł/t. To pokazuje, że bezpośrednia sprzedaż do przetwórców może być bardziej opłacalna, zwłaszcza dla tych, którzy mają możliwość logistyczną dostarczenia surowca.
Co wpływa na cenę rzepaku? Giełda MATIF i inne czynniki
Kształtowanie się cen rzepaku to złożony proces, na który wpływa wiele globalnych i lokalnych czynników. Z mojej perspektywy, zrozumienie tych mechanizmów jest fundamentalne dla każdego rolnika.
Notowania na giełdzie MATIF są bez wątpienia najważniejszym wyznacznikiem cen rzepaku w Europie, a co za tym idzie w Polsce. Nasze krajowe stawki są silnie skorelowane z kontraktami terminowymi na rzepak na paryskiej giełdzie. Na początku stycznia 2026 roku kontrakty na luty 2026 oscylowały w okolicach 450-460 EUR/t. Wahania na MATIF natychmiast przekładają się na oferty polskich skupów, dlatego regularne monitorowanie tych notowań jest absolutną koniecznością.
Kolejnym kluczowym elementem jest globalna podaż i popyt. Rekordowe zbiory rzepaku, zwłaszcza w Unii Europejskiej, Rosji i Kanadzie, zwiększają globalną podaż, co naturalnie wywiera presję na ceny. Popyt natomiast napędzany jest głównie przez przemysł spożywczy oraz biopaliwowy. Należy jednak pamiętać, że niższe ceny ropy naftowej mogą ograniczać wykorzystanie rzepaku do produkcji biopaliw, co w konsekwencji osłabia popyt i wpływa na spadek cen.
Nie można zapominać o cenach innych olejów roślinnych. Rzepak jest częścią szerszego rynku olejów, a jego ceny są powiązane z notowaniami oleju sojowego i palmowego. Jeśli ceny tych alternatywnych olejów rosną, często pozytywnie wpływa to również na notowania rzepaku, ponieważ staje się on bardziej konkurencyjny lub popyt przenosi się na niego.
Istotny wpływ mają również kursy walut, a w szczególności relacja euro do złotego. Umacniający się złoty wobec euro może negatywnie oddziaływać na krajowe ceny rzepaku. Dzieje się tak, ponieważ obniża to opłacalność eksportu, a Polska jest ważnym eksporterem tego surowca. Silniejsza złotówka oznacza mniej złotówek za tę samą ilość euro, co jest niekorzystne dla sprzedających.
Na koniec, ale nie mniej ważne, są koszty produkcji. Rosnące ceny nawozów, energii czy środków ochrony roślin bezpośrednio wpływają na rentowność uprawy rzepaku. Rolnicy, dążąc do pokrycia tych kosztów i osiągnięcia zysku, mają naturalnie wyższe oczekiwania cenowe, co jest czynnikiem, który skupy muszą brać pod uwagę w swoich kalkulacjach.
Parametry jakościowe rzepaku: Jak skup ocenia i wycenia Twoje zbiory
Ostateczna cena, jaką uzyskamy za rzepak w skupie, zależy nie tylko od rynkowych notowań, ale w dużej mierze od parametrów jakościowych naszych zbiorów. Skupy stosują ceny bazowe dla rzepaku o standardowych parametrach, a wszelkie odstępstwa skutkują potrąceniami lub premiami. Oto kluczowe aspekty, na które zwracam uwagę:
- Wilgotność: Norma to maksymalnie 9%. Każdy procent wilgotności powyżej tej normy powoduje potrącenia, ponieważ skup musi ponieść koszty suszenia. Co więcej, do długoterminowego i bezpiecznego przechowywania rzepaku zaleca się, aby wilgotność była na poziomie 5-7%, co minimalizuje ryzyko psucia się ziarna.
- Zanieczyszczenia: Standardowo skupy akceptują do 2% zanieczyszczeń (takich jak nasiona chwastów, fragmenty łuszczyn, ziemia). Wyższy poziom zanieczyszczeń automatycznie obniża cenę, a w skrajnych przypadkach, gdy zanieczyszczenie przekracza 4%, niektóre punkty skupu mogą nawet odmówić przyjęcia towaru. Warto więc zadbać o wstępne czyszczenie ziarna.
- Zaolejenie: To jeden z najważniejszych parametrów, gdyż rzepak jest uprawiany głównie dla oleju. Cena bazowa jest zazwyczaj kalkulowana dla zaolejenia na poziomie 40%. Wyższa zawartość oleju jest premiowana, co oznacza, że za każdy procent powyżej normy rolnik otrzymuje dodatkowe środki. To silna motywacja do wyboru odmian o wysokiej zawartości oleju.
- Kwas erukowy i glukozynolany: Te parametry są kluczowe ze względu na normy unijne i bezpieczeństwo żywności. Dopuszczalna zawartość kwasu erukowego to maksymalnie 2%. Przekroczenie tej normy, a także zbyt wysoki poziom glukozynolanów, wiąże się ze znacznymi potrąceniami, ponieważ taki rzepak ma ograniczone zastosowanie w przemyśle spożywczym i paszowym.
Prognozy cen rzepaku na 2026 rok: Czy możemy liczyć na wzrosty?
Analizując rynek rzepaku, zawsze staram się patrzeć w przyszłość, aby pomóc rolnikom w planowaniu. Według analityków rynkowych, w tym ekspertów z Credit Agricole, rok 2026 może przynieść potencjalny wzrost cen rzepaku. Prognozują oni, że ceny mogą osiągnąć poziom około 2300-2500 zł/t. Ten optymistyczny scenariusz jest jednak uzależniony od kilku kluczowych czynników.
Szanse na wzrost cen:
- Niższa produkcja w UE: Jeśli zbiory w krajach Unii Europejskiej okażą się niższe od oczekiwań, zmniejszy się podaż na rynku wewnętrznym, co naturalnie może windować ceny w górę.
- Ograniczenia w dostępności surowca: Ewentualne problemy z dostępnością rzepaku z innych regionów świata, np. z powodu warunków pogodowych czy politycznych, również mogą przyczynić się do wzrostu cen.
Zagrożenia dla wzrostu cen:
- Wysokie globalne zbiory i rosnące zapasy: To moim zdaniem największe zagrożenie. Prognozowany wzrost globalnych zapasów o 26% do 12,5 mln ton oznacza dużą dostępność surowca na rynku, co będzie hamować gwałtowne podwyżki.
- Słaby popyt na biopaliwa: Niższe ceny ropy naftowej i ewentualne spowolnienie w sektorze biopaliw mogą osłabić popyt na rzepak, co również negatywnie wpłynie na jego ceny.
Sprzedaż rzepaku: Magazynować czy sprzedawać od razu? Porady dla rolnika
Decyzja o tym, czy sprzedać rzepak od razu po zbiorach, czy magazynować go w oczekiwaniu na lepsze ceny, jest jedną z najważniejszych dla każdego rolnika. Wymaga ona nie tylko analizy rynku, ale także odpowiedniego przygotowania. Przede wszystkim, prawidłowe przygotowanie do przechowywania jest kluczowe, aby utrzymać jakość rzepaku i uniknąć strat. Należy zadbać o to, by ziarno było odpowiednio suche (zalecana wilgotność 5-7%) i czyste. Regularne wietrzenie i monitorowanie temperatury w magazynie to podstawa, aby zapobiec rozwojowi pleśni i szkodników, które mogą zdyskwalifikować partię towaru lub znacząco obniżyć jego wartość.
Kolejnym aspektem jest wybór skupu i negocjacje. Zawsze radzę rolnikom, aby nie ograniczali się do jednej oferty. Warto skontaktować się z kilkoma punktami skupu w regionie, a także z zakładami przetwórczymi, aby porównać proponowane ceny i warunki. Nie bójmy się negocjować! Posiadając informację o cenach konkurencji i znając jakość swojego rzepaku (po wykonaniu własnych badań), mamy silniejszą pozycję. Zwróćmy uwagę nie tylko na cenę bazową, ale także na system potrąceń i premii za parametry jakościowe to często decyduje o ostatecznym zysku.
W 2026 roku musimy również pamiętać o nowych regulacjach i dopłatach, które mogą wpłynąć na opłacalność uprawy. Od 2026 roku wchodzi w życie norma GAEC 2, która dotyczy rolników posiadających grunty na torfowiskach i terenach podmokłych. W zamian za spełnienie nowych wymogów, można ubiegać się o rekompensaty, nawet do 2387 zł/ha, w ramach nowej interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej. Ponadto, Pakiet Omnibus III wprowadza ułatwienia, takie jak zwolnienie gospodarstw do 10 ha z kontroli warunkowości oraz dobrowolne i dodatkowo płatne ugorowanie (GAEC 8) w ramach ekoschematów. Ważną informacją jest także przesunięcie wejścia w życie rozporządzenia EUDR (wylesieniowego) na koniec 2026 roku dla większych podmiotów, co daje więcej czasu na adaptację. Wszystkie te zmiany warto uwzględnić w kalkulacji opłacalności uprawy i sprzedaży rzepaku.
